دیار من کوخِرد

آغاز 88

kookherddyar — Wed, 01 Apr 2009 23:59:18 GMT

هنوز وقتی در اتاق کودکی ام می خوابم، احساس آرامش می کنم. انگار در گهواره خوابیده ام و مادر با دستان نوازشگرش و زبان لالایی خوانش از من محافظت می کند. اکنون هم در این غربت خواب کودکی هایم می بینم. اما دیگر خبری از آن تصاویر و تصورات نیست. همه تبدیل به خاطراتی شده اند که من را سرگرم کنند.حالا من آن کودکم که تا نوجوان و جوان شد، بسیاری از دیوارهای کاه گلی ترک برداشت و ریخت و نخلستان های زیر ده از جور خشکسالی تسلیم شدند و مردند. امروز دیگر اثری از آن سبزی و دیوارهای خشت و گلی نیست. دیگر کسی در نخلستان خانه ندارد. نورا دیگر با بیلش برای تغییر مسیر آب نمی رود. چون آبی وجود ندارد. همه اینها نتیجه خشکسالی است و نصیب و تقدیر شاید.

در پستوی خاطرات کودکی من همه خمه ها سالمند و پر از خرما، همه گرن ها پر از جو و گندم و مادر بزرگ هر روز بزها را به گله می برد. مدحسن نیز با صدای خاص خودش به دنبال بزها است. در پستوی خاطرات کودکی من هنوز طالب و غلوم در دکان کنار بن خیر جای خود را عوض می کنند، هنوز هم در هرم گرم تابستان، زیرآو برکه شیخ سرد و خنک است، هنوز هم از دکان عبدالله حسن با پولی که از گوشه تاقچه کش رفته ام پفک می خرم. هنوز هم محمد عبدالرحمن از چاه آب می کشد و هنوز هم صدای تلمبه ابوالقاسم در گوش دارم.

شاید در گذشته پرسه زدن چندان خوب نباشد ولی من بی گذشته نمی توانم. شاید من باید مزیری باغی یا چوپان گله ای می شدم. انگار به نحوی همه ما هویت خود را از دست داده ایم. دروازه تمدن شهری من را که افسرده کرده است شما را نمی دانم. مطمئنم که فرزندان من که در چاردیواری آپارتمان بزرگ می شوند اسیر این نوستالوژی و افسردگی که من شده ام نمی شوند. زندگی و خواب و خیال پدرشان را شاید در نمایشگاه ببیند و شاید هم نه.

زمان واژه ها را از بین می برد. زمان خاطرات را می فرساید. زمان و گذر روزگار هویت ما را می سازد و می سوزد. زمان بناهایی همچون مسجد جامع قدیم و کاروانسرا که مردم با خشت جان خویش بنا نهاده بودند از بین می برد. ما هم می رویم تا آیندگان چه سازند.

شب و روزتان خُووَش

آغازی دوباره

kookherddyar — Sat, 29 Sep 2007 12:42:18 GMT

پاییز که می رسد دلت هوای پلسپرو هایی(1) می کند که که سقف کلاس مهد عشق و غوغایشان بود

بوی خاک باران خورده

بوی کاهگل

بوی دستان مادر بزرگ

ترشو و فلزن(2) ...مگر می شود صدای های های و هوی چوپان را در نفس نسیم به فراموشی سپرد.

صدای دورا دور تلمبه حاجی علی

صدای زنگوله الاغ علی مشکال که از توودو(3) بر می گشت.

رد پای تمام کودکی هایم را در می نوردم تا برای آغازی دگربار جانی دوباره بگیرم.

و به یاد دیار و یارانی که با بهار پیوندم می دهند ، دوباره با شما باشم ....

رگه های لغزنده شن

رد پای آب ...

ترنه اینجاست ...

سد بست گز آنسوتر ..

فاصله؟؟ نه هرگز

در دل من همه یکجا جا دارند...

1) پرستو

2) نام دو نوع نان محلی

3) سنگ های صاف و مسطح که در گذشته برای ساختن دیوار و پوشاندن سقف خانه و .... استفاده می شد.

kookherddyar — Mon, 12 Feb 2007 14:12:18 GMT

سلام دوستان
جداي از تجديد خاطرات خوش گذشته ،حاصل گشت و گذار چند روز پيش من در اطراف كهن ديارم كوخرد عكس هاي است كه چند موردش را مي بينيد. البته طبيعت از جور خشكسالي هاي متوالي لطمه زيادي ديده ، اما به لطف بارندگي هاي اخير در حال نوزايي است.

دریاچه سد بست گز در ۴ کیلومتری جنوب کوخرد

حوالی پشته خرتل

دروا چن

بدون شرح

سد بست گز از نمایی دیگر

حس 6

kookherddyar — Mon, 22 Jan 2007 16:15:16 GMT

ببخشاييد بر من كه گاهي خيالاتم را مي نويسم. جاي ديگرم نيست.

ööööö

گذران از كوچه هاي خواب آلود كودكي
شتابان
و
ترسان
از ابر تيره آسمان
پناهنده گوشه امروزم.

كنون كه ابر سياه
در دور دست آرزوي هاي من
در بند است
بي ترس
هوس باران كرده ام.

حس5

kookherddyar — Sat, 20 Jan 2007 20:47:18 GMT

در ميان همهمه اي از باد و خاك
صدايت پيداست.
گويا
در «تنوره اي» دور
با خش خش خيال
ذهن را

لايروبي مي كند.

در ميان ضربآهنگ هاي سيال
در وراي سال هاي سياه
صدايت پيدا است
كه با حسي گرم
تمناي زمين را
صادقانه خيش مي زند.

kookherddyar — Sun, 19 Nov 2006 17:10:18 GMT

امروز حوالي غروب كه از كار روزانه به خانه برگشتم خبري از برق نبود. در يك آرامش نسبي و در روشناي نور شمع تصميم گرفتم كه وبلاگ را از ركود و تاريكي دو سه ماهه در بياورم و چيزي بنويسم. غالب نوشته هايم بر صحفه مانيتور بود و معمولاً بدون حك و اصلاح ، اما امروز چاره جز رجعت به حال و هواي دفتر و خودكار نبود. نور شمع ، دفتر و قلم. صداي ممتد ماشين ها و بوق هاي گاه و بيگاه آنها كه با صداي بچه هاي همسايه قاطي مي شد احساس در اكنون بودنم مي داد و الا بايد خود را در دور دست هاي سال هاي سپري شده مي ديدم. روزگار سپري شده و مردم سالخورده و شايد كمي مرده.

شايد اين خود تلنگري بود كه به ياد بياورم. يادآوري خاطراتي كه آرامشم مي دهد اما بعضاً هراسانم مي كند كه چرا؟

چرا آن آواهاي دور دست بايد در دل مرده ها گم شود؟ چرا آن رسم و رسوم ديرينه بايد در زير چرخ زمانه پيشرو له شود؟

روحيه تلاش و صبر و بردباري و ... حاصل يك نسل و يا دو نسل نيست. همه و همه ريشه در تلاش آن مردان و زناني دارد كه ساليان دور از ما با دست خالي و وسائل اندك آب را از زمين بيرون كشيدند و دانه كاشتند و محصول برداشتند. در فراغتشان شعر خواندند و در شب هاي دراز زمستان با «گپ هاي شو» بچه هايشان را سرگرم كردند.

به نظر مي رسد كه آن زنجيره اي كه رشد ما را تداوم مي بخشيد با گذشته قطع شده است و دليل آن هم وضع موجود. چاره چيست؟

تاویل و تاریخ شفاهی

kookherddyar — Thu, 31 Aug 2006 20:04:18 GMT

در باب تاویل متن بارها سخن شنیده ام و کتاب خوانده ام. تاویل و تفسیر متون به گونه ای که افاده مفهومی غیر از معنای ظاهری آن کند برای اکثریت غیر قابل پذیرش می نماید لیکن راز ماندگاری متون مشهور ، نتیجه تاویل است. به نظر می رسد که متون ادبی به همین چند گانگی برداشت است که خوشایند ادب دوستان می نماید.

قصد آن ندارم که اذهان خواننده را در این مختصر درگیر تاویل و هرمنوتیک و مسائل آن نمایم1 ؛ اما آنچه شایسته تدبر است ارتباط تاویل و تاریخ شفاهی است. گرچه تاریخ مکتوب بنظر می آید که خالی از تفسیر و تاویل باشد اما در جایی که من زندگی می کنم تاریخ مکتوب وجود ندارد. فقط سینه مردم این دیار بسان گیرنده ای تاریخ را در خود ضبط کرده و نسل اندر نسل انتقال داده است.

آنچه که کار تاریخ نگاری را با دشواری مواجه می کند ، رعایت امانت در نگارش این تاریخ شفاهی و تفسیر و تاویل درست آن می باشد. خوشبختانه آثار به جا مانده خود گواه شایسته ای برای نقالی و روایت تاریخ دیار کهن کوخرد یا هر جای این استان می باشد ؛ بگونه ای که در بسیاری موارد روایت های موجود منطبق با آثار بجا مانده می باشد. همین قدر می دانیم که بر اثر سیلابی بزرگ شهر سیبه در زیر لایه هایی از خاک و سنگ مدفون شد ، طوری که چند سال پیش یکی از اهالی در حال حفاری چاه ، سنگ آسیابی را در چند متری عمق زمین پیدا کرد2. نشانه دیگر حمام سیبه3 است که هم اکنون فقط سقف گنبدی ویران آن از زیر خاک پیداست و لاغیر. چاه عالی ، سنگ های آسیاب سترگ که تا چند سال قبل در کنار (برکه گرد) قرار داشت و نمی دانم چه شد ، رشته های قنات ، بن خیر4 ، کارم سورا5و ... همه و همه نشانه هستند.

مورخ خوب آن است که با اندیشه ای تاویل گرایانه و با توجه به نشانه های موجود ، تاریخ شفاهی را مکتوب سازد. سیر پیشرونده پارگی زنجیره ارتباط با گذشتگان انجام این کار شایسته را ضروری می نماید.

1- برای مطالعه و درک مفهوم تاویل به کتاب «آفرینش و آزادی» اثر بابک احمدی ، نشر مرکز ، چاپ دوم ، 1378 مراجعه فرمایید.

2- چاه کشاورزی مرحوم ابولقاسم(به نقل از یکی از اهالی کوخرد که نامش در خاطرم نمانده است.)

3- به حمام خونی یا خانی نیز مشهور است. حمامی به سبک حمام وکیل در شیراز اما بسیار کهن تر.

4- خانه و محلی برای تجمع مردم و بیتوته کاروان های عبوری.

5- یا همان کاروانسرا که اگر هم اکنون وجود داشت هر بیننده ای شگفت زده می شد. متاسفانه در اثر جهالت عده ای همچون مسجد قبله خراب شد.

مطلب زیر واکنشی است شخصی به یک صنعت به نام تبلیغات!

kookherddyar — Wed, 16 Aug 2006 19:33:47 GMT

قرار نیست واقعه مهمی رخ دهد. اتفاق همان اتفاق همیشگی است. تعارض منافع باعث شده است تا عده ای تا می توانند توی سر هم بزنند و محصول خود را تبلیغ نمایند. مطمئن باش نفع من و شما نیست. من و شما شاهد و ناظری هستیم که تنها احساسات و قسمتی از آگاهی مان را با عقد اجاره به شرط تملیک واگذار کرده ایم!

امروز در جریان تماشای فوتبال (ایران و سوریه) در گوشه ای از زمین عبارت «صنعت تبلیغات فوتبال.......» همچون واقعه ای در زاویه دیدم قرار گرفت. پس ما هم به جرگه کشورهای صنعتی پیوسته ایم و سببی برای شادمانی!! لیکن به نظر می رسد محصول این صنعت ، تصرف احساس و آگاهی ما باشد و نان صنعت بودنش وارد جیب کس دیگر شود.

همه و همه به اهمیت تبلیغ واقفند. از کاندید ریاست جمهوری تا تولید کننده نوشابه و من و شما. لیکن تا چه اندازه می توان آگاهی ستاند و آگاهی نداد(واگذار نکرد). نتیجه ستاندن آگاهی افزایش داشته ها است و نتیجه دادن آگاهی نقصان آن.

و کلام آخر آنکه شاید در اکثر صفحات عریض بیلبوردها و تلویزیون و رادیو و روزنامه و......این احساس و آگاهی ماست که تملک می شود و همواره منتظر لختی نگاه از جانب من و شما است تا به صنعت بودنش افتخار کند.

تا شما چه بیاندیشید.

ترنه

kookherddyar — Mon, 07 Aug 2006 19:02:18 GMT

چند روز پیش اخبار شبکه استانی خلیج فارس (هرمزگان)خبری درباره (ترنه) همین بنایی که شما تصویر آن را در سمت چپ خودتان می بینید پخش کرد. کارشناس میراث فرهنگی تاریخ بنای آن را در حدود 1800 سال قبل یعنی تقریباً اوایل سلسله ساسانیان دانسته بود.

« برای آشنایی بیشتر شما با این بنا قابل ذکر است که رودخانه دائمی مهران که در (پاراو)*کوخرد جریان دارد زمین های کشاورزی را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می نماید. نظر به شور بودن آّب این رودخانه ، برای مصارف کشاورزی غیر قبل استفاده است. به همین دلیل در گذشته همگام با سایر ایرانیان مردم ساکن در این منطقه از کاریز (قنات) برای سیراب نمودن زمین های کشاورزی استفاده می کرده اند.

از آنجاییکه محل خروج آب کاریز در قسمت شمالی پاراو قرار داشت ، برای انتقال آب به پشت رودخانه باید تدبیری اندیشیده می شد. مردم خوش فکر آن زمان (ترنه) به عنوان کانالی جهت انتقال آب از این سمت به آن سمت ، ابداع کردند. کانالی ساخته شده از سنگ و ساروج** در زیر آب به طول تقریبی 200 متر که در هر 50 متر دارای ستونی توخالی جهت لایروبی است. این کانال در برابر طغیان های سالیانه رودخانه مهران که گاهاً تا چند روز به طول می انجامد ، دوام آورده و هنوز پس از سالیان سال پا برجاست و این خود نشان از اهمیت کار دارد. »

نکاتی چند قابل تامل است:

1) این بنا اگر در یکی از همین کشورهای عربی حوزه خلیج پارس قرار داشت ، آن را به قطب گردشگری کشورشان تبدیل می کردند. لیکن این بنا با تمام ابتکار و خلاقیتی که در ساخت آن به کار رفته است ، همانند مردمش ، مهجور و تنها مانده است. پس محرومیت خاص مردم نیست و به آثار باستانی هم سرایت دارد!

2) آن ملاتی که در ساخت این بنا به کار رفته است مطمئناً از انواع و اقسام سیمان ها مقاوم تر است و گرنه در برابر شرایط آّب و هوایی و طغیان های سالیانه رود مهران که بعضاً سرتاسر دشت را می پوشاند دوام نمی آورد. سوال اینجاست که با وجود ساخت ساروج به صورت سنتی چرا طرحی تحقیقاتی برای تولید انبوه آن به عمل نیامده است؟

هم اکنون که این سازه مورد توجه رسانه استانی قرار گرفته است جا دارد که برای شناساندن آن در کل کشور ، رسانه ملی نیز در اوقات فراغت از اخبارهای سیاسی و غیره نظر لطفی به آن بیندازد. بی شک هر کارشناس منصفی آن را شایسته ثبت در فهرست آثار ملی خواهد دانست.

* زمین های جلگه ای مستعد کشت که معمولا از طریق کاریز سیراب می شوند. در قدیم هر ناحیه ای پاراو ویژه خود داشته است.

** ملاتی شیبه سیمان دارای رنگی شیبه به آجر که از اختلاط آب و گل و فضولات حیوانات اهلی و با فرایندی خاص ساخته می شود.

kookherddyar — Sun, 30 Jul 2006 12:09:18 GMT

1)براي ساختن افسون و افسانه ديگر دير است. ديگر همه مي دانند كه پير جادوگر در خواب ها و كتاب ها گم شده است. وقت آن است كه مردگان را به خواب خود بسپاريم تا آرام نجواي رستني دوباره كنند. ثانيه هاي مرده ، دقايق گذشته و ساعت هاي فراموشي را بايد به خود واگذاشت. چرا بايد امروزم را سوداي دیروز كنم؟! مگر امروز روز ديگري نيست؟!

2)انفعال يعني آنكه هميشه در توهم گذشته اي باشي كه سپري شده است. انفعال يعني از مرده ديگران زندگي كردن. دوست دارم كه بدانم ديگراني هم روزي زنده بوده اند و ساخته اند و رفته اند.

و خوش دارم كه فرزندم زنده باشد و بسازد و برود ، گرچه خود تلف شده اي گير كرده در لاي چرخ زمانه بيش نيستم.